Ας κλείσουμε τη χρονιά με μία αισιόδοξη καταγραφή, που αφορά τις ζωές όλων μας: Το 2025 κλείνει με μία σημαντική μείωση των θανάτων σε αυτοκινητικά. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία της ΕλΣτατ, κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2025 καταγράφονται 455 θάνατοι από τροχαία, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός για το 2024 ήταν 568 θάνατοι. Όπως όλοι αντιλαμβάνομαστε, η μείωση των τροχαίων και ιδίως των θανατηφόρων είναι μία πολύ σοβαρή υπόθεση, μία εθνική υπόθεση, και πολύ καλά κάνουν τα συναρμόδια Υπουργεία και η Τροχαία που την ιεραρχούν ως τέτοια. Τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε πληρώσει στη χώρα μας βαρύ φόρο αίματος στην άσφαλτο. Οι λόγοι είναι πολλαπλοί: ελαττωματικές ή διαβλητές διαδικασίες χορήγησης διπλώματος οδήγησης, κακή κατάσταση οδικού δικτύου (η χώρα διαθέτει μεν πλέον πολύ καλούς αυτοκινητοδρόμους, αλλά τα τοπικά και αστικά δίκτυα παραμένουν προβληματικά σε αρκετά σημεία, τη στιγμή δε που ένα μεγάλο ποσοστό των τροχαίων λαμβάνει χώρα εντός αστικών κέντρων), η ανάπτυξη υπερβολικής ταχύτητας, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η χρήση κινητού κατά την οδήγηση και διάφορες άλλες παραβάσεις του ΚΟΚ (παραβίαση κόκκινου, στοπ κ.λπ).
Στους τελευταίους παράγοντες θα ήθελα να σταθώ περισσότερο. Ιδίως εντός αστικών κέντρων οι οδηγοί αναπτύσσουν συχνά υπερβολική ταχύτητα, χρησιμοποιούν κινητό κατά την οδήγηση ή οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ – ή τα παραπάνω συνδυαστικά. Η εν γένει οδική μας συμπεριφορά είναι επιθετική και ιδιαίτερα επικίνδυνη. Όλοι δε κατά καιρούς, περισσότερο ή λιγότερο συχνά, έχουμε υποπέσει σε παραβάσεις του ΚΟΚ. Οι εντατικοί έλεγχοι που διενεργεί η Τροχαία το τελευταίο διάστημα, ακόμη και αν συχνά μας κουράζουν (λόγω της κυκλοφοριακής συμφόρησης που δημιουργούν), είναι αναγκαίοι και φαίνεται ότι αποφέρουν ήδη αποτελέσματα, όπως το ίδιο ισχύει και για την τοποθέτηση καμερών σε διάφορα σημεία του οδικού δικτύου – με τήρηση των σχετικών όρων που θέτει η νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα (ΓΚΠΔ) και η αρμόδια Ανεξάρτητη Αρχή (ΑΠΔΠΧ). Προφανώς η πρακτική των ελέγχων της Τροχαίας μπορεί να βελτιωθεί μέσα στον χρόνο, τόσο ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία κυκλοφοριακής συμφόρησης όσο και ώστε να μην είναι προβλέψιμα τα σημεία ελέγχου. Αλλά φαίνεται ότι η μέχρι στιγμής διενέργειά τους, όπως και η τοποθέτηση των καμερών σε κάποια σημεία της Αθήνας (λ.χ. στη Συγγρού), μάς κάνουν ήδη πιο συνετούς, πιο προσεκτικούς κατά την οδήγηση. Το ακούμε συχνά τις τελευταίες ημέρες στα διάφορα τραπέζια ότι μπορεί να μας σταματήσουν και να μας αφαιρέσουν το δίπλωμα κοκ, οπότε καλύτερα να μη πιούμε.
Φυσικά το να μη πίνουμε όταν πρόκειται να οδηγήσουμε ή το να μην αναπτύσσουμε υπερβολική ταχύτητα είναι πρωτίστως ζήτημα κοινωνικής και ηθικής ευθύνης. Ωστόσο, δεν λειτουργούν όλοι οι πολίτες με αυτό το σκεπτικό, γι’ αυτό και χρειάζεται η απειλή αποτελεσματικών κυρώσεων, που θα δίνουν και τα σωστά κίνητρα συμμόρφωσης και οι οποίες σιγά-σιγά μέσα στον χρόνο μπορεί να οδηγήσουν σε νέες κοινωνικές νόρμες εκούσιας και συνειδητής συμμόρφωσης. Ανήκω σε εκείνους που πιστεύουν ότι στην πραγματικότητα οι «ελληνικές ιδιαιτερότητες» (σε σχέση με τους ευρωπαίους συμπολίτες μας) είναι πολύ λιγότερες απ’ ό,τι νομίζουμε. Η μείωση παραβατικών ή αντικοινωνικών συμπεριφορών είναι συχνά απλώς θέμα εφαρμογής του νόμου και επιβολής κυρώσεων. Ήδη τα συμπεριφορικά οικονομικά μάς διδάσκουν ότι ως οδηγοί έχουμε την πεπλανημένη αντίληψη πως είμαστε καλύτεροι από τον μέσο οδηγό: αυτή η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων μας σε συνδυασμό με την υποεκτίμηση των κινδύνων, που δημιουργεί η μέθη, φτιάχνουν από κοινού ένα πολύ επικίνδυνο κοκτέιλ, που οδηγεί δυστυχώς όχι στο σπίτι μας αλλά σε τραγωδίες (σε νοσοκομεία κ.λπ.). Ιδανικά δε ένας οδηγός δεν πρέπει να πίνει καθόλου – όχι απλώς να βρίσκεται κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο κατανάλωσης. Όπως εξάλλου επισημαίνεται ορθά σε πρόσφατο, πολύ καλό δημοσίευμα της Καθημερινής (βλ. εδώ), “[η] σχέση αλκοόλ και τροχαίων ατυχημάτων είναι από τις πλέον τεκμηριωμένες στην οδική ασφάλεια. Δεν χρειάζεται να πιει κάποιος πολύ για να αυξήσει αισθητά τον κίνδυνο πρόκλησης ατυχήματος. Ακόμη και σε επίπεδα κοντά στο νόμιμο όριο, αλλάζει η συμπεριφορά μας, καθώς γίνεται πιο εύκολη η απόσπαση προσοχής, ελαττώνεται η ακρίβεια στο τιμόνι, αυξάνεται η τάση για ρίσκο και υπερβολική ταχύτητα και όλες μας οι αντιδράσεις εξελίσσονται πιο αργά. Δυστυχώς, όσο ανεβαίνει η συγκέντρωση αλκοόλ, μεγαλώνει δυσανάλογα η πιθανότητα λάθους. Και όταν το αλκοόλ συνδυάζεται με κούραση, έλλειψη ύπνου και νυχτερινή οδήγηση, δηλαδή ό,τι ακριβώς χαρακτηρίζει τις μέρες των εορτών, τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα. […] Οι διεθνείς στατιστικές δείχνουν μείωση των θανατηφόρων τροχαίων όταν η παρουσία της Τροχαίας είναι πιο έντονη και οι ποινές είναι υψηλές…”.
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι τα εντατικά αλκοτέστ θα επιφέρουν πτώση του τζίρου σε ορισμένους επιχειρηματικούς κλάδους, και μάλλον αυτό έχει ήδη συμβεί απ’ ό,τι ακούγεται στην αγορά. Δεν είναι καθόλου ευχάριστη μία τέτοια εξέλιξη, για εργαζόμενους και επιχειρηματίες. Αλλά είναι θέμα ιεράρχησης αγαθών και αξιών σε μία κοινωνία: η ανθρώπινη ζωή και η σωματική ακεραιότητα έρχονται πρώτες.
Γιορτινές ημέρες που είναι, λοιπόν, ας ορίσουμε όλοι από έναν οδηγό στην παρέα ή ας γυρίσουμε σπίτι μας με κάποιο άλλο μέσο (λ.χ. ταξί), εφόσον έχουμε αποφασίσει να πιούμε λίγο παραπάνω. Το χρωστάμε στους συμπολίτες και στον εαυτό μας. Για να έχει και πραγματική αξία η ευχή μας για υγεία. Καλή Πρωτοχρονιά!
[Δημοσιεύτηκε στο Facebook στις 31.12.2025]