Η φιλελεύθερη δημοκρατία σε περιπέτειες

Δυστυχώς, η υπόθεση με την απαγόρευση καθόδου του κόμματος Κασιδιάρη στις εκλογές έχει λάβει πλέον επικίνδυνη τροπή για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου στη χώρα μας. Οι κυβερνητικοί χειρισμοί επί του θέματος κινδυνεύουν να οδηγήσουν σε ηρωοποίηση προσώπων και καταστάσεων και, έτσι, να προκαλέσουν συνέπειες αντίθετες από τις ηθελημένες (αύξηση εκλογικής επιρροής, κ.λπ.). Όσο βαθιά βδελυσσόμαστε νεοναζιστικά και συναφή μορφώματα και τους εκπροσώπους τους, τόσο ευλαβικά πρέπει να προστατεύσουμε βασικές αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε την αυτοαναίρεσή της και την υιοθέτηση πρακτικών που αρμόζουν σε άλλα καθεστώτα.

Τα μείζονα προτάγματα της εκλογικής αναμέτρησης

Κάποια κίνητρα των εκλογέων ανιχνεύονται με ακρίβεια στις ποιοτικές δημοσκοπήσεις που προηγούνται των εκλογών. Κάποια άλλα, όμως, δεν ανιχνεύονται και είναι αυτά που δημιουργούν μικρές ή μεγάλες εκπλήξεις το βράδυ των εκλογών. Ενόψει αυτής της αβεβαιότητας, καλύτερα να μιλήσει κανείς όχι για το τι θα κριθεί στις κάλπες, αλλά για το τι θα έπρεπε να κριθεί σε επίπεδο προγραμματικών εκλογικών προταγμάτων.

Το ChatGPT στην εκπαίδευση: κατάρα ή ευλογία;

Η εκθετικά αυξανόμενη χρήση ελεύθερα διαθέσιμων λογισμικών, όπως το ChatGPT, από μαθητές και φοιτητές ανά τον κόσμο για την επίλυση προβλημάτων, απάντηση ερωτημάτων, ακόμα και την εξ ολοκλήρου συγγραφή εργασιών, καθιστά το ερώτημα του τίτλου ιδιαίτερα επίκαιρο. Είναι τέτοιου είδους λογισμικά κατάρα ή ευλογία; Ενώ αρκετοί τηρούν στάση αναμονής για την εξακρίβωση των ρεαλιστικών δυνατοτήτων τέτοιων λογισμικών, ορισμένοι δημόσιοι φορείς έχουν ήδη λάβει αρνητική στάση όσον αφορά στη χρήση τους στον τομέα της εκπαίδευσης. Πρόσφατα παραδείγματα: η απαγόρευση της χρήσης του ChatGPT στα δημόσια σχολεία της Νέας Υόρκης ή ο περιορισμός της χρήσης του στο πανεπιστήμιο της Τυβίγγης της Γερμανίας. Το πρόβλημα εμφανίζεται με μεγαλύτερη ένταση κατά τη χρήση του ChatGPT στο σπίτι, όπου απουσιάζει η δυνατότητα ελέγχου των μέσων που χρησιμοποιεί ο μαθητής ή ο φοιτητής για την επίλυση ασκήσεων ή την εκπόνηση εργασιών. Για να πιστοποιηθεί κανείς ως νέος χρήστης της εφαρμογής, αρκεί να έχει διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και κινητό τηλέφωνο. Και όλα αυτά γίνονται ταχύτατα και άνευ καταβολής χρηματικού αντιτίμου. Ας προσπαθήσουμε, όμως, να οριοθετήσουμε τα εν πολλοίς ρευστά όρια της έννοιας και της χρήσης του ChatGPT, καθώς και παρόμοιων λογισμικών, στον τομέα της εκπαίδευσης…

Το άρ. 37 Συντ., ο διορισμός πρωθυπουργού και οι σύγχρονες προκλήσεις

Δίχως αμφιβολία, κατά τη Μεταπολίτευση συντελέσθηκε στη χώρα μας σημαντικότατη πρόοδος σε πολιτειακό επίπεδο. Από τις διχαστικές υπερεξουσίες του αρχηγού του κράτους περάσαμε στην Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, με κυρίαρχο κέντρο εξουσίας το πρόσωπο του πρωθυπουργού. Φαίνεται, εν τούτοις, ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης, ιδίως προς την κατεύθυνση εξισορρόπησης της πρωθυπουργικής εξουσίας. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά…

Ανάγκη περιφρούρησης της συνταγματικής τάξης

Aσφαλώς, η φιλελεύθερη δημοκρατία αμύνεται έναντι των εχθρών της. Και αρκετές φορές επιτυχώς, όπως καταδεικνύει η (πρωτόδικη) ποινική καταδίκη των μελών της Χρυσής Αυγής (ΧΑ), αλλά και η αποτυχία της να εισέλθει εκ νέου στη Βουλή το 2019. Ωστόσο, η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν αυτοαναιρείται, ακόμη και όταν συγκρούεται με τους πιο μισητούς εχθρούς της· δεν απεμπολεί, ακόμη και τότε, τις θεμελιώδεις αξίες της, ούτε παραβιάζει βασικές συνταγματικές επιταγές.

Φως επί σκιών

Η υπ’ αρ. 1/2023 Γνωμοδότηση του Εισαγγελέα του ΑΠ για το απόρρητο των επικοινωνιών και τον ρόλο της ΑΔΑΕ υπέστη έντονη δημόσια κριτική, και κατ’ εμέ δικαίως. Ας δούμε, όμως, πρώτα την ιστορική διάσταση των πραγμάτων…

Γυρίζει πίσω το ποτάμι;

Στις ΗΠΑ, επί 50 περίπου χρόνια, ήτοι από την απόφαση-ορόσημο Roe v. Wade (1973) του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, αναγνωριζόταν η συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος των γυναικών στην άμβλωση, φυσικά με τους γνωστούς περιορισμούς που λίγο-πολύ ισχύουν εν γένει στον δυτικό κόσμο. Μπορεί μεν να διατυπώνονταν κατά καιρούς διαφορετικές προσεγγίσεις ή ενστάσεις κοσμοθεωρητικής, θεολογικής ή άλλης φύσεως, αλλά σε νομικό επίπεδο τα πράγματα είχαν αποκρυσταλλωθεί. Μέχρι που ήρθε η φετινή απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου, η περίφημη Dobbs (24.6.22)…

Συνθήκες περιδίνησης

Από τις αρχές Αυγούστου, οπότε και άρχισε να ξετυλίγεται η υπόθεση των παρακολουθήσεων, η κυβερνητική πλευρά έχει υποστηρίξει διάφορες θέσεις για το ζήτημα και έχει υποχρεωθεί από τα γεγονότα σε αναδιπλώσεις. Αρκετές αρχικές διαψεύσεις κατέπεσαν εκ των υστέρων, είτε με έμμεσες είτε με ρητές παραδοχές. Από ένα μεμονωμένο «ολίσθημα» που δεν θα έπρεπε να είχε συμβεί (περίπτωση Ν.Ανδρουλάκη) και κατηγορίες περί σεναρίων επιστημονικής φαντασίας, δυστυχώς χθες καταλήξαμε στην –τουλάχιστον έμμεση– κυβερνητική παραδοχή περί ενδεχομένου ύπαρξης ενός, τρόπον τινά, αυτονομημένου θύλακα εντός ΕΥΠ…

Ας ακούσουμε τον αγγελιοφόρο

Η πρόσφατηΈκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα αναδεικνύει μία σειρά από σοβαρές παθογένειες – σημειωτέον ότι στο ίδιο πνεύμα κινούνται και άλλες έγκυρες διεθνείς εκθέσεις, άρα δεν πρόκειται για μεμονωμένες διαπιστώσεις. Η Έκθεση μάς θυμίζει διάφορους ελέφαντες στο δωμάτιο (είτε παλαιότερους είτε πιο πρόσφατους), που συχνά δεν θέλουμε να βλέπουμε.

Καταπολέμηση της διαφθοράς

Οι Δηλώσεις Περιουσιακής Κατάστασης (ΔΠΚ), ιδίως πολιτικών προσώπων –γνωστές ευρέως ως δηλώσεις «πόθεν έσχες»–, θεωρούνται διεθνώς ένα ισχυρό εργαλείο για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Αποσκοπούν, ειδικότερα, στον περιορισμό φαινομένων παράνομου πλουτισμού και σύγκρουσης συμφερόντων. Διάφοροι διεθνείς οργανισμοί (ΟΗΕ, ΟΟΣΑ, κ.ά.) υπογραμμίζουν τη μεγάλη σημασία που έχει η οργάνωση ενός αποτελεσματικού μηχανισμού δημοσίευσης, επεξεργασίας και ελέγχου των ΔΠΚ.